Πρόληψη λοιμώξεων στην κατ’οίκον φροντίδα

Μαριάννα-Φωτεινή Δαφνή

Υγιεινολόγος-Επόπτρια Δημόσιας Υγείας, Υποψήφια Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ

Bασικά σημεία

• Ο οικιακός χώρος φροντίδας αποτελεί έναν πιθανό υγειονομικό κίνδυνο (τραύματα, καθετήρες).
• Η υγιεινή χεριών μειώνει κατά 80% τη μετάδοση λοιμώξεων.
• Η καθαριότητα των επιφανειών υψηλής επαφής και η σωστή αποκομιδή των αποβλήτων είναι κρίσιμοι παράγοντες.
• Η εκπαίδευση των φροντιστών και των επαγγελματιών υγείας μειώνει τις λοιμώξεις κατά 40%.

Η αποτελεσματικότητα και η ασφαλής φροντίδα εξαρτώνται άμεσα από την τήρηση αυστηρών κανόνων υγιεινής στον χώρο του σπιτιού. Ο οικιακός χώρος, όταν μετατρέπεται σε πεδίο παροχής υγειονομικών υπηρεσιών, μπορεί να εμφανίζει μικροβιακή επιβάρυνση συγκρίσιμη με εκείνη των νοσοκομείων, ιδίως όταν πραγματοποιούνται παρεμβάσεις όπως αλλαγές τραυμάτων ή χρήση καθετήρων [Bloomfield et al., 2012].

Τι πρέπει να προσέξει ο ασθενής και η οικογένειά του πριν από την επίσκεψη του επαγγελματία υγείας;

Ο χώρος πρέπει να είναι καθαρός και τακτοποιημένος, ο σωστός αερισμός είναι απαραίτητος, όπως και η προετοιμασία υλικών προσωπικής υγιεινής (σαπούνι, χαρτοπετσέτες, αδιάβροχο υποσέντονο).

Ποιες επιφάνειες θεωρούνται “υψηλού κινδύνου” στο σπίτι;

Η επαρκής καθαριότητα των επιφανειών υψηλής επαφής, δηλαδή πόμολα, τραπέζια, και εξοπλισμός είναι κρίσιμη, καθώς το 20%–40% των λοιμώξεων σε περιβάλλοντα φροντίδας, οφείλονται στη ρύπανση των χεριών των επαγγελματιών υγείας [Pittet et al., 2006]. Μελέτες έχουν δείξει ότι η συστηματική εφαρμογή μέτρων καθαρισμού μπορεί να μειώσει τη μικροβιακή επιβάρυνση των επιφανειών έως και 99% [Carling et al., 2008]. Επιπλέον, σύμφωνα με στοιχεία του CDC (2020), 1 στα 4 περιστατικά λοιμώξεων στο σπίτι σχετίζεται με ανεπαρκή απολύμανση επιφανειών ή κακή διαχείριση αποβλήτων. Η παρουσία παθογόνων μικροοργανισμών, όπως ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος (Staphylococcus aureus), έχει ανιχνευθεί στο 33% των επιφανειών στο σπίτι, όταν δεν τηρούνται κατάλληλα πρωτόκολλα υγιεινής σε περιβάλλον ασθενών [Otter et al., 2013].

Ποια είναι τα βασικά βήματα καθαριότητας και απολύμανσης πριν/μετά την ιατρική επίσκεψη;

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 80% των λοιμώξεων μεταδίδονται μέσω των χεριών [WHO, 2009], γεγονός που αναδεικνύει την υγιεινή των χεριών ως τον σημαντικότερο παράγοντα πρόληψης.

Η χρήση μέσων ατομικής προστασίας (μάσκες, γάντια), και η ασφαλής αποκομιδή υγειονομικών αποβλήτων ενισχύουν σημαντικά την πρόληψη διασποράς λοιμώξεων, ειδικά σε ασθενείς με ευάλωτο ανοσοποιητικό σύστημα ή πολυανθεκτικά παθογόνα όπως το Clostridioides difficile και ο Σταφυλόκκοκος ανθεκτικός στη Μεθικιλλίνη (MRSA.) Πριν και μετά τη φροντίδα του ασθενούς πρέπει πάντα να ακολουθεί πλύσιμο χεριών με σαπούνι ή χρήση αντισηπτικού και καθαρισμός των επιφανειών με απολυμαντικά εγκεκριμένα από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ).

Ποιος είναι υπεύθυνος για την αποκομιδή των αποβλήτων;

Η ευθύνη για τη σωστή διαχείριση των απορριμμάτων (γάντια, γάζες, καθετήρες, κ.λπ.) στο σπίτι ανήκει στον οικογενειακό φροντιστή ή στον ίδιο τον ασθενή (εφόσον δύναται). Για να διασφαλιστεί η υγειονομική ασφάλεια πρέπει να ακολουθούνται πρακτικά βήματα:

1. Χρησιμοποιείτε πάντα ανθεκτικές, κλειστές σακούλες αποβλήτων για όλα τα χρησιμοποιημένα υλικά (γάντια, γάζες, μαντηλάκια, κ.λπ.).
2. Ξεχωρίστε τα κοινά απορρίμματα (π.χ. χαρτιά, τρόφιμα) από τα υγειονομικά απόβλητα. Τα υγειονομικά απορρίμματα δεν ανακυκλώνονται.
3. Μετά την ολοκλήρωση της φροντίδας, οι σακούλες πρέπει να δένονται σφιχτά και να τοποθετούνται σε κάδο με καπάκι, κατά προτίμηση εκτός σπιτιού.
4. Αν υπάρχει ειδική υπηρεσία αποκομιδής ιατρικών αποβλήτων στο δήμο σας, επικοινωνήστε για παραλαβή.
5. Σε άλλες περιπτώσεις, τα υγειονομικά απορρίμματα τοποθετούνται σε σακούλα μέσα στον οικιακό κάδο, φροντίζοντας πάντα για άμεση αποκομιδή και χρήση διπλής σακούλας σε περιπτώσεις αιχμηρών ή ιδιαίτερα ρυπογόνων υλικών.

 

Εκπαίδευση: Το “κλειδί” για ασφαλή κατ’ οίκον φροντίδα

Η εκπαίδευση των φροντιστών και των επαγγελματιών υγείας παίζει καθοριστικό ρόλο. Έχει διαπιστωθεί ότι η συστηματική εκπαίδευση μειώνει  τα περιστατικά λοιμώξεων σε περιβάλλοντα κατ’ οίκον φροντίδας κατά 40%. Η ενίσχυση της ατομικής υπευθυνότητας του ασθενούς στην υγιεινή του σώματος και του χώρου συμβάλλει επιπρόσθετα στη διατήρηση της ποιότητας φροντίδας και στην αποφυγή επανεισαγωγών στα νοσοκομεία.

Είναι ιδιαίτερα αισιόδοξο, το γεγονός ότι, η ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας και η υιοθέτηση τέτοιων πρακτικών αποτελεί βασική προτεραιότητα της πλατφόρμας  Doctorhomie, ώστε η φροντίδα στο σπίτι να γίνεται με επαγγελματισμό, διαφάνεια και σεβασμό στους κανόνες δημόσιας υγείας.

Εσείς εφαρμόζετε κάποιο πρωτόκολλο καθαριότητας στον χώρο σας πριν ή μετά την κατ’ οίκον φροντίδα; Ποιες πρακτικές σας έχουν φανεί πιο αποτελεσματικές; 👉 Για να ενημερώνεστε, ακολoυθήστε την κοινότητά μας στα social media.  

Επιμέλεια:

Δημήτριος Μουστάκας RN, MSc

Τελειόφοιτος, Ιατρική Σχολή Αθηνών 

Πτυχιούχος Νοσηλευτής, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

Ιδρυτής & Διευθύνων Σύμβουλος, Doctorhomie Ltd

http://www.linkedin.com/in/dimitris-moustakas-833976165

 

 

Βιβλιογραφικές Πηγές:

1. Bloomfield SF, Exner M, Nath KJ, et al. (2012). The Chain of Infection Transmission in the Home and Everyday Life Setting, and the Role of Hygiene in Reducing the Risk of Infection. International Scientific Forum on Home Hygiene.
2. World Health Organization (2009). WHO Guidelines on Hand Hygiene in Health Care.
3. Pittet D, Allegranzi B, Sax H, et al. (2006). Evidence-based model for hand transmission during patient care and the role of improved practices. Lancet Infectious Diseases.
4. Carling PC, Parry MF, Bruno-Murtha LA, Dick B (2008). Improving Environmental Hygiene in 27 Intensive Care Units to Decrease Multidrug-Resistant Bacterial Transmission. Critical Care Medicine.
5. Centers for Disease Control and Prevention (2020). Infection Control in Home Settings.
6. Otter JA, Yezli S, French GL (2013). The Role Played by Contaminated Surfaces in the Transmission of Nosocomial Pathogens. Infection Control & Hospital Epidemiology.
7. Journal of Hospital Infection (2014). Home hygiene training interventions and infection prevention.